बांडगूळं

बांडगूळं


बांडगूळं आधीही दिसायची…
पण, ती रानात.
राईतल्या भल्याथोरल्या झाडांवर…
....जुन्या खोडांवर.
आता मात्र ती दिसतात
अगदी कुठेही…
म्हणजे...
रोपांवर वगैरे.
इथपर चाललं असतं
पण आता ती
यायला लागलीत
तणांवर..
माजलेल्या…
…विचारांच्या तणांवर!

संदीप चांदणे (११/६/२०१८)

सगळीकडे सारखेच

सकाळी सकाळी क्रिकेट खेळायला
मैदानावर जमल्यावरच्या गप्पा

ते यूपी बिहारवाले लै भुरटे
विश्वास न ठेवण्याच्या लायकीचे

दिल्ली हरयाणावाले तर आगाव
एकजात सगळे माजोरडे साले

गुजराती मारवाडी तर काय
लुटायलाच बसलेत सारे

चांगले वाटतात बाहेरून पण हे
मल्लू मद्राशी पक्के आतल्या गाठीचे

आसामी बंगाली पण त्यातलेच
गोड बोलून गंडा बांधणारे

दुपारी जेवल्यानंतर टपरीवर जमलो
चहा बिडीकाडी करत बोलू लागलो

धुळे जळगाव खानदेशवाले अमुक
हे नागपूर विदर्भवाले तमुक

सांगली सोलापूरवाले साले दुष्काळी
आडमुठे अर्धवट नाशिक नगरी

सातारा कोल्हापूरवाले पण त्यातलेच
आणि कोकणी एक नंबर चिक्कू

बीड उस्मानाबादी तर मजाच
गडचिरोली चंद्रपूरवाले नक्सली

अहो, बाकी परवडले पण हे
पुन्यामुंबइकडले अतिशहाणेच

रात्री जेवल्यानंतर घराबाहेर पडलो
सोसायटीतल्या बेंचवर येऊन बसलो

हे एक्स बिल्डींगवाले काय समजतात स्वतःला
त्या वाय बिल्डींगवाल्यांची तर लायकी आहे का?

त्या पलिकडच्या सोसायटीत रोज नवी प्रकरणे असतात
आमदाराचा मेव्हणा राहतो म्हणून या सोसायटीचा माज

त्या अमक्या सोसायटीची झोपडपट्टी झालीये
आणि हे मोक्याची जागा मिळवून बसलेत साले

डि मार्ट ह्यांच्या समोर उभा राहतंय म्हणजे
साला आता भाव येणार ह्यांच्या फ्लॅटला

ह्यांच्याकडेच कसा आधी रस्ता, ड्रेनेजलाईन?
आम्ही काय रूमाल टाकून जागा धरल्यात का?

मित्रांना व्हाट्सअप वर सांगितलं एकदाचं
बाहेरच्या देशातून ऑफर आलीये जॉबची

कुठेही जा पण मिडल ईस्टला आजिबात जाऊ नको
ऑस्ट्रेलियात सगळ्यात जास्त मारतात आपल्याला

न्यूझीलंडमध्ये तर शेजारी उभे पण राहत नाहीत
आफ्रिकन देशात किडनीच काय हार्टही घेतात

युरोप जर्मनी पण आधीसारखं सेफ राहिलं नाही
अमेरिकेत तर कधी कुठे गोळी लागेल माहित नाही

इंडोनेशिया थायलंडमध्ये काहीही खातात
सौदी, कतार वगैरे लै डेंजर बाबा, नकोच!

रशिया, आईसलँड तुझ तूच ठरव
गारठून मरायच का कसं करायचं?

रात्री झोपताना खाटावर विचार आला
एवढीच तर जागा पाहिजे आपल्याला!

- संदीप चांदणे (१७/४/१८)

घायाळ वेचलेल्या फुलांनी

झेलले भाले आणिक तीरही किती सरसावूनी
घायाळ परि आज झालो तू वेचलेल्या फुलांनी

ते माळलेले फूल मज नाही पाहवले
उभे ठाकने प्रितसमरी नाही साहवले
जाणिले व्यर्थ सायास माझे तुला स्वप्नी पाहूनी

गहजब तुज नसावे ठाऊक इशाऱ्याचे
घाव देती काळजात दुखऱ्या चिऱ्याचे
जातील सोडून जगा मजसम वेडे वेड लागुनी

तू कशी आळवली विरहगाणी सुरांत
मी फक्त कोंडल्या साऱ्या चाली उरांत
साजरी व्हावी रात साजिरी कुठल्या तराण्यांनी?

- संदीप चांदणे (२८/३/२०१८)

एक सल नेहमीच - भावानुवाद

एक सल नेहमीच - भावानुवाद

एक दरवळ नेहमीच
अंगावरून जातो
डोळ्यांदेखत नेहमीच
एक काठ नदीचा भरतो
एक नाव नेहमीच
किनाऱ्याशी थडकते
एक रीत मला नेहमीच, लांबून खुणावते
मी आहे तिथेच बसतो
एक दृश्य नेहमीच, धूळीत साकार होते

एक चंद्रही नेहमीच
खिशात सापडतो
धिटुकली खार झाडावर
सूर्य गिळून घेते
हे जग तेव्हा नेहमीच
वाटाण्याएवढे भासते
एका तळहातावर जणू अलगद मावते
मी आहे तिथून उठतो
एक रात्र नेहमीच, मुंगीच्या पावलांनी येते

एक हसणे नेहमीच
झुळूकीसारखे वाटते
एक नजर नेहमीच
उबदार कानटोपी चढवते
एक गोष्ट नेहमीच
पर्वतासारखी दिसते
एक नीरवता नेहमीच
मला गुंडाळून ठेवते
मी जिथे असतो तिथून चालू लागतो
एक सल नेहमीच, प्रवास होऊन बसतो

- संदीप चांदणे (२१/११/२०१७)

मूळ कविता

अक्सर एक व्यथा

अक्सर एक गन्ध
मेरे पास से गुज़र जाती है,
अक्सर एक नदी
मेरे सामने भर जाती है,
अक्सर एक नाव
आकर तट से टकराती है,
अक्सर एक लीक
दूर पार से बुलाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहीं पर बैठ जाता हूँ,
अक्सर एक प्रतिमा
धूल में बन जाती है ।

अक्सर चाँद जेब में
पड़ा हुआ मिलता है,
सूरज को गिलहरी
पेड़ पर बैठी खाती है,
अक्सर दुनिया
मटर का दाना हो जाती है,
एक हथेली पर
पूरी बस जाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहाँ से उठ जाता हूँ,
अक्सर रात चींटी-सी
रेंगती हुई आती है ।

अक्सर एक हँसी
ठंडी हवा-सी चलती है,
अक्सर एक दृष्टि
कनटोप-सा लगाती है,
अक्सर एक बात
पर्वत-सी खड़ी होती है,
अक्सर एक ख़ामोशी
मुझे कपड़े पहनाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहाँ से चल पड़ता हूँ,
अक्सर एक व्यथा
यात्रा बन जाती है ।

- सर्वेश्वरदयाल सक्सेना

प्रेमाचा खेळ

जीव जातो माझा इथे
तेव्हा तुझा खेळ होतो!
उशीराने येऊन लगेच
तुला कसा वेळ होतो?

रात्री झोप येत नाही
दिवसा काही होत नाही
घ्यावे करायला काही
सारा बट्ट्याबोळ होतो!

तू टोक दक्षिणेचे
उत्तरेचा ध्रुव मी
विचारतो वर त्याला
असा कसा मेळ होतो?

फुलापरी तू साजिरी
मी येडं पिकलेलं
तू आंबा करू पाहते
आणि मी केळं होतो!

प्रेम दोघांच्या मनात
पण धुंडाळ्याचा सोस
मनाचा ना ठाव लागे
इथे सारा घोळ होतो!

तुला वाटेलही कधी
शोधू दिवा हाती धरून
आता नाही पुन्हा कळेल
एकटा मी निर्भेळ होतो!

- संदीप चांदणे (३/६/२०१७)

खड्डा

उकरून-टोकरून काढली बघ कुणी
पुन्हा प्रेमाची पुरलेली आठवण
जी नीट पुरलीच गेली नव्हती
अर्धवट बुजवलेल्या खड्ड्यातून
सतत उघडी पडत होती
तो काळजातला खड्डा
ओलांडून जाताना
हे नेहमीच लक्षात यायचं
पुन्हा वाटायचं...
घाई काय आहे?
आयुष्य पडलंय की सारं
तुला विसरायला!
खड्डा भरायला...
नाही तरी असं काय लागतंय?
एक लग्न, दोन मुलं
जिवलग मित्र, नातलग
सण-समारंभ वगैरे, किंवा,
किंवा, काही वर्षे!
तरी खड्डा भरला जात नाहीये
ही वस्तुस्थिती आहे
मूठभर माती घातली की,
हातभर उकरणारेच जास्त
मीही बोलत नाही अशांना
कारण, भिती वाटते
पुन्हा हा खड्डा उकरायला
कुणीच आलं नाही तर?
आणि मग पुढे...
तुला विसरणं शक्य झालं तर?
छे! कल्पनाही करवत नाही ग!
आयुष्यातले छक्के-पंजे कळाले नाहीत
ना कळतीलही कधी
प्रेम कशाशी खातात
हेही नव्हतं ठाऊक, प्रेम करताना...
एवढं मात्र पक्क ठाऊक आहे,
तुला विसरेन तेव्हा या जगात नसेन!
तो खड्डा मात्र तिथेच खड्डा होऊन
पडलेला असेन...असू दे...
तेवढंच तुलाही काम... बुजवण्याचं!

- संदीप चांदणे (३/६/२०१७)

काळाचे गीत

तूहि नव्हतीस, मीही नव्हतो
बघ काळ कसा बदलतो
तारे ते जे सदाच असती
आपल्या जागी नभात वरती
आज मोजण्या जागे कोणी
मनात अन् मोगरे माळूनि
फेऱ्या आपुल्या पाणवठ्याच्या
चर्चा साऱ्या गावकुसाच्या
कशी न कळली तू गेलेली
नियती अशी उलटलेली
पुन्हा भेटलीस का वळणावर?
घेऊन कुंकू परके, भांगावर
उभय उरातहि ते काही
आधीसारखे हलले नाही

तूहि नव्हतीस मीही नव्हतो
पुरते आपण अनोळखी होतो
तू आहेस अन आज मीही
समोरासमोर अगदी, तरीही
त्याच्या हाती सर्व आहे
बघ काळ बदलला आहे
आता यातून व्हावे काय?
आयुष्य प्रवाही, वाहत जाय

नसशील तू अन् मीही यापुढे
नसेल चिंता अगम्य अन् कोडे
फक्त काळ तो एक नव्याने
घडवील नाट्य कळाकळाने
फुलतील काही, काही तुटतील
त्यातलेच काही हे गुणगुणतील
गीत अधुऱ्या आपुल्या वचनांचे
निष्ठुर नियती अन् काळाचे

- संदीप चांदणे (३०/५/२०१६)