Tuesday, November 21, 2017

एक सल नेहमीच - भावानुवाद

एक सल नेहमीच - भावानुवाद

एक दरवळ नेहमीच
अंगावरून जातो
डोळ्यांदेखत नेहमीच
एक काठ नदीचा भरतो
एक नाव नेहमीच
किनाऱ्याशी थडकते
एक रीत मला नेहमीच, लांबून खुणावते
मी आहे तिथेच बसतो
एक दृश्य नेहमीच, धूळीत साकार होते

एक चंद्रही नेहमीच
खिशात सापडतो
धिटुकली खार झाडावर
सूर्य गिळून घेते
हे जग तेव्हा नेहमीच
वाटाण्याएवढे भासते
एका तळहातावर जणू अलगद मावते
मी आहे तिथून उठतो
एक रात्र नेहमीच, मुंगीच्या पावलांनी येते

एक हसणे नेहमीच
झुळूकीसारखे वाटते
एक नजर नेहमीच
उबदार कानटोपी चढवते
एक गोष्ट नेहमीच
पर्वतासारखी दिसते
एक नीरवता नेहमीच
मला गुंडाळून ठेवते
मी जिथे असतो तिथून चालू लागतो
एक सल नेहमीच, प्रवास होऊन बसतो

- संदीप चांदणे (२१/११/२०१७)

मूळ कविता

अक्सर एक व्यथा

अक्सर एक गन्ध
मेरे पास से गुज़र जाती है,
अक्सर एक नदी
मेरे सामने भर जाती है,
अक्सर एक नाव
आकर तट से टकराती है,
अक्सर एक लीक
दूर पार से बुलाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहीं पर बैठ जाता हूँ,
अक्सर एक प्रतिमा
धूल में बन जाती है ।

अक्सर चाँद जेब में
पड़ा हुआ मिलता है,
सूरज को गिलहरी
पेड़ पर बैठी खाती है,
अक्सर दुनिया
मटर का दाना हो जाती है,
एक हथेली पर
पूरी बस जाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहाँ से उठ जाता हूँ,
अक्सर रात चींटी-सी
रेंगती हुई आती है ।

अक्सर एक हँसी
ठंडी हवा-सी चलती है,
अक्सर एक दृष्टि
कनटोप-सा लगाती है,
अक्सर एक बात
पर्वत-सी खड़ी होती है,
अक्सर एक ख़ामोशी
मुझे कपड़े पहनाती है ।
मैं जहाँ होता हूँ
वहाँ से चल पड़ता हूँ,
अक्सर एक व्यथा
यात्रा बन जाती है ।

- सर्वेश्वरदयाल सक्सेना

Saturday, June 3, 2017

प्रेमाचा खेळ

जीव जातो माझा इथे
तेव्हा तुझा खेळ होतो!
उशीराने येऊन लगेच
तुला कसा वेळ होतो?

रात्री झोप येत नाही
दिवसा काही होत नाही
घ्यावे करायला काही
सारा बट्ट्याबोळ होतो!

तू टोक दक्षिणेचे
उत्तरेचा ध्रुव मी
विचारतो वर त्याला
असा कसा मेळ होतो?

फुलापरी तू साजिरी
मी येडं पिकलेलं
तू आंबा करू पाहते
आणि मी केळं होतो!

प्रेम दोघांच्या मनात
पण धुंडाळ्याचा सोस
मनाचा ना ठाव लागे
इथे सारा घोळ होतो!

तुला वाटेलही कधी
शोधू दिवा हाती धरून
आता नाही पुन्हा कळेल
एकटा मी निर्भेळ होतो!

- संदीप चांदणे (३/६/२०१७)

खड्डा

उकरून-टोकरून काढली बघ कुणी
पुन्हा प्रेमाची पुरलेली आठवण
जी नीट पुरलीच गेली नव्हती
अर्धवट बुजवलेल्या खड्ड्यातून
सतत उघडी पडत होती
तो काळजातला खड्डा
ओलांडून जाताना
हे नेहमीच लक्षात यायचं
पुन्हा वाटायचं...
घाई काय आहे?
आयुष्य पडलंय की सारं
तुला विसरायला!
खड्डा भरायला...
नाही तरी असं काय लागतंय?
एक लग्न, दोन मुलं
जिवलग मित्र, नातलग
सण-समारंभ वगैरे, किंवा,
किंवा, काही वर्षे!
तरी खड्डा भरला जात नाहीये
ही वस्तुस्थिती आहे
मूठभर माती घातली की,
हातभर उकरणारेच जास्त
मीही बोलत नाही अशांना
कारण, भिती वाटते
पुन्हा हा खड्डा उकरायला
कुणीच आलं नाही तर?
आणि मग पुढे...
तुला विसरणं शक्य झालं तर?
छे! कल्पनाही करवत नाही ग!
आयुष्यातले छक्के-पंजे कळाले नाहीत
ना कळतीलही कधी
प्रेम कशाशी खातात
हेही नव्हतं ठाऊक, प्रेम करताना...
एवढं मात्र पक्क ठाऊक आहे,
तुला विसरेन तेव्हा या जगात नसेन!
तो खड्डा मात्र तिथेच खड्डा होऊन
पडलेला असेन...असू दे...
तेवढंच तुलाही काम... बुजवण्याचं!

- संदीप चांदणे (३/६/२०१७)

Tuesday, May 9, 2017

काळाचे गीत

तूहि नव्हतीस, मीही नव्हतो
बघ काळ कसा बदलतो
तारे ते जे सदाच असती
आपल्या जागी नभात वरती
आज मोजण्या जागे कोणी
मनात अन् मोगरे माळूनि
फेऱ्या आपुल्या पाणवठ्याच्या
चर्चा साऱ्या गावकुसाच्या
कशी न कळली तू गेलेली
नियती अशी उलटलेली
पुन्हा भेटलीस का वळणावर?
घेऊन कुंकू परके, भांगावर
उभय उरातहि ते काही
आधीसारखे हलले नाही

तूहि नव्हतीस मीही नव्हतो
पुरते आपण अनोळखी होतो
तू आहेस अन आज मीही
समोरासमोर अगदी, तरीही
त्याच्या हाती सर्व आहे
बघ काळ बदलला आहे
आता यातून व्हावे काय?
आयुष्य प्रवाही, वाहत जाय

नसशील तू अन् मीही यापुढे
नसेल चिंता अगम्य अन् कोडे
फक्त काळ तो एक नव्याने
घडवील नाट्य कळाकळाने
फुलतील काही, काही तुटतील
त्यातलेच काही हे गुणगुणतील
गीत अधुऱ्या आपुल्या वचनांचे
निष्ठुर नियती अन् काळाचे

- संदीप चांदणे (३०/५/२०१६)

Friday, April 28, 2017

फरक

जागत्या वैराण राती
देह माझा थरथरे
मन होई सैरभैर
मुके होऊनि झुरे

अबोल श्रांत डोळ्यांचे
अश्रू बोलके वाहती
प्रश्न तुझ्या लोचनांत
मला काही विचारती
सांडतो मी शब्द शब्द 
वेच तू तुझी उत्तरे

स्वप्नही तुला कधी
दु:खाचे पडत नाही
दु:ख रोज पांघरतो
त्याशिवाय झोप नाही
कसे ऐकवू तुला मी
अंगाईगीत कण्हणारे?

माळू कशा, खोट्या आशा
सावरलेल्या तुझ्या केसात?
कष्टाची काजळी ल्यालो मी
सुवर्णअंजन तुझ्या डोळ्यांत
जखडून मी गेलेला
जग तुझे स्वैर फिरे

काळोखाचे गाणे माझ्या
उद्याच्या निवाऱ्याचे
तुझी खुलती दालने
गीत गात प्रकाशाचे
पहाट तुझी गुलाबी
गहरी माझी सांज रे

होईल का भेट कधी
चंद्र-सूर्याची आकाशी?
तुझी आस मखमली
माझी कुवत जराशी
साद तुझी दबकते
पाय माझेही बहिरे!

- संदीप भानुदास चांदणे (६/४/२०११)

प्रेमवस्त्र

भेटली अशी एके दिवशी
लख्ख उन्हात थेंबाच्या राशी
दाटले मनी नाना प्रश्न
कळेना हे वास्तव की स्वप्न
    चेहऱ्यावरचे भाव हरवले
    स्तब्ध होऊनी थिजलो जागी
    शिल्प शिळेवर जणू कोरले!

डोळ्यातला निर्धार स्पष्ट
हाती घेतलेला हात घट्ट
साथ माझी मागत होती
हवेहवेसे सांगत होती
    शब्द मनी काही योजले
    तिला 'नाही' म्हणण्यासाठी
    अळवावरचे स्वप्न पुसले!

दोन थेंब ओघळले खाली
मागून त्यांची झाली दाटी
पापण्या हळुवार झाकून
मानेनेच मी केली खूण
    पळात जणू वर्ष सरले
    कसेबसे विणलेले
    प्रेमवस्त्र, लेण्याआधी विरले!


- संदीप चांदणे (२७/४/२०१७)

Friday, January 27, 2017

लक्ष्मीहार

सांगू कशी मी बाई
कसं, कळलंच नाही
येळ सरना ह्यो भारी
जीव जीवाला खाई

त्याला जपलं मी फार
दिलं काळजात घर
आणि मिरविलं जगी
आज, गुमला चंद्रहार

दागिना महाग दिलेला
पारखून घडलेला
अर्धा सख्याचा, माझा
त्यात जीव जडलेला

मागं, उतरल्या पायी
सखा वळूनिया जाई
काळजात लक्क माझ्या
आज ईपरीत होई

काय अवदसा झाली
कुठ हरवायला गेली
बाई मी आतल्या आत 
काकुळतीला आली!

असा गेला, असा आला
सख्या हासत, उधळत
नवा साजिरा लक्ष्मीहार
बाई, त्याच्या ग हातात!

- संदीप चांदणे (७/२/२०१७)

बालुशाही आणि म्हैसूरपाक

कल्पना करा की तुम्हाला मिठाईच्या दुकानातून हवी तेवढी तुमची आवडती मिठाई घ्यायला सांगितली तर काय होईल? आता यात बरेच विभाग पडतील. जसे की पाकातल...